PAŃSTWOWA AGENCJA ROZWIĄZYWANIA PROBLEMÓW ALKOHOLOWYCH

<p><strong>W Instytucie Transportu Samochodowego w Warszawie przeprowadzono badania na temat zachowań trzeźwościowych kierowców.</strong><br />
<br />
Przy szacowaniu rozmiarów zjawiska nietrzeźwości wśród kierowców w Polsce założono, że respondenci potrafią w sposób wiarygodny zdawać relacje i oceniać własne zachowanie w odniesieniu do innych znanych im kierowców. Badania ankietowe przeprowadzono w okresie marzec-czerwiec 2000 roku. Właściwe badania przeprowadzili psychologowie transportu zatrudnieni w 33 pracowniach psychologicznych w kraju.<br />
Ankietowanymi były losowo dobrane osoby dorosłe, tj. powyżej 18. roku życia: kierowcy zgłaszający się na badania psychologiczne, uczestnicy kursów na prawo jazdy, studenci. Ogółem ankiety wypełniło 575 osób. Badania zostały przeprowadzono anonimowo, na terenie 28 miast.<br />
Na początek każda osoba została poproszona o przypomnienie sobie 5 znanych jej osobiście kierowców. Dalej ankietowani wpisywali ich inicjały, wiek i płeć. Następnie przypisywali wymienionych wcześniej kierowców do jednej z trzech kategorii:</p>
<ol type="I">
    <li>tych, o których z całkowitą pewnością mogą powiedzieć, że nie wsiądą do samochodu (jako kierowcy) po spożyciu alkoholu, nawet po wypiciu najmniejszej ilości, a gdy są samochodem to nie wypiją w ogóle;</li>
    <li>tych, którym zdarza się jeździć po spożyciu niewielkiej, symbolicznej ilości alkoholu, w stanie nie wskazującym na jego spożycie;</li>
    <li>tych, którym zdarza się prowadzić samochód po spożyciu alkoholu i nie stanowi to dla nich żadnego problemu, którym zdarza się prowadzić po spożyciu każdej ilości alkoholu, w stanie wskazującym na jego spożycie (widoczne objawy dla otoczenia).</li>
</ol>
<p><br />
<br />
Autorka badań, Ewa Tokarczyk, włączyła również 2 pytania testujące prawdziwość odpowiedzi, więc można sądzić, iż ankietowani w sposób rzetelny i wiarygodny przypisali swoich znajomych kierowców do jednej z trzech wymienionych kategorii.<br />
<br />
<strong>Tabela 1. Ankietowani według płci i wieku</strong></p>
<table width="100%" cellspacing="2" cellpadding="2" border="10" align="center" class="text">
    <tbody>
        <tr>
            <td>
            <p align="center"> </p>
            </td>
            <td>
            <p align="center">Do 25 roku życia</p>
            </td>
            <td>
            <p align="center">26 - 35 lat</p>
            </td>
            <td>
            <p align="center">36 - 45 lat</p>
            </td>
            <td>
            <p align="center">46-55 lat</p>
            </td>
            <td>
            <p align="center">56 - 65 lat</p>
            </td>
            <td>
            <p align="center">66 i więcej</p>
            </td>
            <td>
            <p align="center"><strong>OGÓŁEM </strong></p>
            </td>
        </tr>
        <tr>
            <td>
            <p align="center">Mężczyźni</p>
            </td>
            <td>
            <p align="center">73</p>
            </td>
            <td>
            <p align="center">120</p>
            </td>
            <td>
            <p align="center">118</p>
            </td>
            <td>
            <p align="center">81</p>
            </td>
            <td>
            <p align="center">22</p>
            </td>
            <td>
            <p align="center">0</p>
            </td>
            <td>
            <p align="center">414</p>
            </td>
        </tr>
        <tr>
            <td>
            <p align="center">Kobiety</p>
            </td>
            <td>
            <p align="center">28</p>
            </td>
            <td>
            <p align="center">28</p>
            </td>
            <td>
            <p align="center">56</p>
            </td>
            <td>
            <p align="center">44</p>
            </td>
            <td>
            <p align="center">3</p>
            </td>
            <td>
            <p align="center">2</p>
            </td>
            <td>
            <p align="center">161</p>
            </td>
        </tr>
        <tr>
            <td>
            <p align="center"><strong>OGÓŁEM </strong></p>
            </td>
            <td>
            <p align="center">101</p>
            </td>
            <td>
            <p align="center">148</p>
            </td>
            <td>
            <p align="center">174</p>
            </td>
            <td>
            <p align="center">125</p>
            </td>
            <td>
            <p align="center">25</p>
            </td>
            <td>
            <p align="center">2</p>
            </td>
            <td>
            <p align="center">575</p>
            </td>
        </tr>
    </tbody>
</table>
<p><br />
Zdecydowana większość ankietowanych potrafiła wskazać pięcioro znajomych kierowców. Stąd uzyskane informacje na temat zachowań trzeźwościowych dotyczą grupy 2.863 kierowców, w tym 506 (18%) kobiet i 2.357 (82%) mężczyzn. <br />
<br />
<strong>Tabela 2. Badani kierowcy ze względu na wiek i płeć</strong></p>
<table width="100%" cellspacing="2" cellpadding="2" border="10" align="center" class="text">
    <tbody>
        <tr>
            <td>
            <p align="center"><strong>OGÓŁEM</strong></p>
            </td>
            <td>
            <p align="center">432</p>
            </td>
            <td>
            <p align="center">729</p>
            </td>
            <td>
            <p align="center">862</p>
            </td>
            <td>
            <p align="center">651</p>
            </td>
            <td>
            <p align="center">160</p>
            </td>
            <td>
            <p align="center">29</p>
            </td>
            <td>
            <p align="center">2.863</p>
            </td>
        </tr>
        <tr>
            <td height="33">
            <p align="center"><strong>Kobiety</strong></p>
            </td>
            <td height="33">
            <p align="center">95</p>
            </td>
            <td height="33">
            <p align="center">148</p>
            </td>
            <td height="33">
            <p align="center">152</p>
            </td>
            <td height="33">
            <p align="center">97</p>
            </td>
            <td height="33">
            <p align="center">14</p>
            </td>
            <td height="33">
            <p align="center">0</p>
            </td>
            <td height="33">
            <p align="center">506</p>
            </td>
        </tr>
        <tr>
            <td>
            <p align="center"><strong>Mężczyźni </strong></p>
            </td>
            <td>
            <p align="center">337</p>
            </td>
            <td>
            <p align="center">581</p>
            </td>
            <td>
            <p align="center">710</p>
            </td>
            <td>
            <p align="center">554</p>
            </td>
            <td>
            <p align="center">146</p>
            </td>
            <td>
            <p align="center">29</p>
            </td>
            <td>
            <p align="center">2.357</p>
            </td>
        </tr>
    </tbody>
</table>
<p><br />
Wyniki badań wskazują (tab. 3.), że jedynie 58,5% kierowców to abstynenci. Zdarza się kierować samochodem po niewielkiej ilości alkoholu co trzeciemu kierowcy (29,5%), natomiast aż 12% to ci, którym zdarza się siadać za kierownicą również w stanie widocznego upojenia alkoholowego. Ci ostatni gotowi są jechać po każdej ilości wypitego alkoholu. W związku z tym, że każda ilość spożytego alkoholu prowadzi do zaburzeń zachowania kierowcy, możemy przyjąć, że 41,5% polskim kierowcom zdarza się kierować samochód pomimo zaburzonej sprawności. <br />
<br />
<strong>Tabela 3. Zachowania trzeźwościowe kierowców</strong></p>
<table width="60%" cellspacing="2" cellpadding="2" border="10" align="center" class="text">
    <tbody>
        <tr>
            <td>
            <p align="center"><strong>Kierowcy całkowicie trzeźwi (%) </strong></p>
            </td>
            <td>
            <p align="center"><strong>Ci, którym zdarza się prowadzić po symbolicznej ilości          alkoholu (%)</strong></p>
            </td>
            <td>
            <p align="center"><strong>Ci, dla których prowadzenie samochodu po każdej ilości          alkoholu nie stanowi problemu (%) </strong></p>
            </td>
            <td>
            <p align="center"><strong>RAZEM</strong></p>
            </td>
        </tr>
        <tr>
            <td>
            <p align="center">58,5</p>
            </td>
            <td>
            <p align="center">29,5</p>
            </td>
            <td>
            <p align="center">12</p>
            </td>
            <td>
            <p align="center"><strong>100</strong></p>
            </td>
        </tr>
        <tr>
            <td colspan="4">
            <p align="center"><strong>LICZBY BEZWZGLĘDNE </strong></p>
            </td>
        </tr>
        <tr>
            <td>
            <p align="center">1.676</p>
            </td>
            <td>
            <p align="center">845</p>
            </td>
            <td>
            <p align="center">342</p>
            </td>
            <td>
            <p align="center"><strong>2.863 </strong></p>
            </td>
        </tr>
    </tbody>
</table>
<p><br />
Dalsza analiza uzyskanych danych wykazała, że nietrzeźwość za kierownicą jest zjawiskiem niezależnym od wieku kierowców. Sprzeczne to jest z popularną opinią, że to zwłaszcza młodym ludziom-kierowcom zdarza się jeździć po spożyciu alkoholu. Badania wykazały natomiast dużą zależność zachowań trzeźwościowych kierowców od płci (tab. 4.). Z danych wynika, że postawę trzeźwościową zdecydowanie częściej wybierają kobiety niż mężczyźni. Ponad 1/4 kobiet kierowców wyklucza możliwość prowadzenia pojazdu po spożyciu jakiejkolwiek ilości alkoholu i nie siada za kierownicą kiedy piła, a gdy ma jechać - nie pije. <br />
<br />
<strong>Tabela 4. Zachowania trzeźwościowe kierowców a płeć [%]</strong></p>
<table width="90%" cellspacing="2" cellpadding="2" border="10" align="center" class="text">
    <tbody>
        <tr>
            <td>
            <p align="center"> </p>
            </td>
            <td>
            <p align="center">Kobiety</p>
            </td>
            <td>
            <p align="center">Mężczyźni</p>
            </td>
            <td>
            <p align="center"><strong>OGÓŁEM</strong></p>
            </td>
        </tr>
        <tr>
            <td>
            <p align="center">Kierowcy całkowicie trzeźwi</p>
            </td>
            <td>
            <p align="center">77,8</p>
            </td>
            <td>
            <p align="center">54,4</p>
            </td>
            <td>
            <p align="center"><strong>58,5 </strong></p>
            </td>
        </tr>
        <tr>
            <td>
            <p align="center">Ci, którym zdarza się prowadzić po wypiciu symbolicznej          ilości alkoholu</p>
            </td>
            <td>
            <p align="center">19,4</p>
            </td>
            <td>
            <p align="center">31,7</p>
            </td>
            <td>
            <p align="center"><strong>29,5 </strong></p>
            </td>
        </tr>
        <tr>
            <td>
            <p>Ci, dla których prowadzenie po alkoholu nie stanowi problemu</p>
            </td>
            <td>
            <p align="center">2,8</p>
            </td>
            <td>
            <p align="center">13,9</p>
            </td>
            <td>
            <p align="center"><strong>12,0 </strong></p>
            </td>
        </tr>
    </tbody>
</table>
<p><br />
Zaprezentowane badania nie stanowią oczywiście pełnych danych na temat rozmiarów zjawiska nietrzeźwości wśród kierowców w Polsce. Stanowią kolejną próbę oszacowania tego zjawiska. W zależności bowiem od metody badań okazuje się, iż w Polsce po spożyciu alkoholu (dowolnej jego ilości) siada za kierownicą od około 0,2% (wyniki kontroli trzeźwości), przez około 21,7% (badania ankietowe oparte o autoprezentację) do 41,5% kierowców (wyniki uzyskane w opisywanych badaniach). <br />
<br />
Więcej informacji na temat badań można znaleźć w dwumiesięczniku "Problemy Transportu Samochodowego" Nr 1/2002, ss.1-12.</p>

2014 PARPA - Państwowa Agencja Rozwiązywania Problemów Alkoholowych -  Polityka Plików Cookie